|
DE AGRORVM QVALITATE
|
|
|
Agrorum qualitates sunt tres: una agri diuisi et ad-
|
1.3
|
|
signati, altera mensura per extremitatem conprehensi,
|
|
|
tertia arcifini, qui nulla mensura continetur.
|
5
|
|
Ager ergo diuisus adsignatus est coloniarum. Hic
|
|
|
habet condiciones duas: unam qua plerumque limitibus
|
|
|
continetur, alteram qua per proximos possessionum
|
|
|
rigores adsignatum est, sicut in Campania Suessae
|
|
|
A<u>runcae. quidquid autem secundum hanc condi-
|
10
|
|
cionem in longitudinem est delimitatum, per strigas ap-
|
|
|
pellatur; quidquid per <la>titudinem, per scamna.
|
|
|
ager ergo limitatus hac similitudine decimanis et car-
|
|
|
dinibus continetur. ager per strigas et per
|
|
|
scamna diuisus et adsignatus est more antiquo in hanc
|
15
|
|
similitudinem, qua in prouinciis arua publica coluntur.
|
|
|
Ager est mensura conprehensus, cuius modus uni-
|
|
|
uersus ciuitati est adsignatus, sicut in Lusitania
|
|
|
Salma<n>ticensibus aut Hispania citeriore Pala<n>tinis
|
2.1
|
|
et in conpluribus prouinciis tributarium solum per uni-
|
|
|
uersitatem populis est definitum. eadem ratione et
|
|
|
priuatorum agrorum mensurae aguntur. hunc
|
|
|
agrum multis locis mensores, quamuis extremum men-
|
5
|
|
sura conprehenderint, in formam in modum limit<ati>
|
|
|
condiderunt.
|
|
|
Ager est arcifinius, qui nulla mensura continetur.
|
|
|
finitur secundum antiquam obseruationem fluminibus,
|
|
|
fossis, montibus, uiis, arboribus ante missis, aquarum
|
10
|
|
diuergiis et si qua loca ante a possessore potuerunt
|
|
|
optineri. nam ager arcifinius, sicut ait Varro, ab ar-
|
|
|
cendis hostibus est appellatus: qui postea interuentu
|
|
|
litium per ea loca quibus finit terminos accipere coepit.
|
|
|
in his agris nullum ius subsiciuorum interuenit.
|
15
|
|
Subsiciuum est, quod a subsecante linea nomen
|
|
|
accepit [subsiciuum]. subsiciuorum genera sunt duo:
|
|
|
unum quod in extremis adsignatorum agrorum finibus
|
|
|
centuria expleri non potuit; aliud genus sub-
|
|
|
siciuorum, quod in mediis adsignationibus et integris
|
20
|
|
centuriis interuenit. quidquid enim inter IIII limi-
|
|
|
tes minus quam intra clusum est fuerit adsignatum,
|
|
|
in hac remanet appellatione, ideo quod is modus, qui
|
3.1
|
|
adsignationi superest, linea cludatur et subsecetur.
|
|
|
nam et reliquarum mensurarum actu quidquid inter
|
|
|
normalem lineam et extremitatem interest subsiciuum
|
|
|
appellamus.
|
5
|
|
Est et ager similis subsiciuorum condicioni extra
|
|
|
clusus et non adsignatus; qui si rei publicae populi
|
|
|
Romani aut ipsius coloniae, cuius fine circumdatur,
|
|
|
siue peregrinae urbis aut locis sacris aut religiosis a<ut>
|
|
|
quae ad populum Romanum pertinent datus non est,
|
10
|
|
iure subsiciuorum in eius qui adsignare potuerit re-
|
|
|
manet potestate.
|
|
|
ager extra clusus est <et> qui int<er> finitimam lineam
|
|
|
et centurias interiacet; ideoque extra clusus, quia ultra
|
|
|
limites finitima linea cludatur.
|
15
|
