|
DIRAE
|
|
|
Battare, cycneas repetamus carmine uoces:
|
1
|
|
diuisas iterum sedes et rura canamus,
|
|
|
rura quibus diras indiximus, impia uota.
|
|
|
ante lupos rapient haedi, uituli ante leones,
|
|
|
delphini fugient pisces, aquilae ante columbas
|
5
|
|
et conuersa retro rerum discordia gliscet—
|
|
|
multa prius fient quam non mea libera auena:
|
|
|
montibus et siluis dicam tua facta, Lycurge.
|
|
|
impia. Trinacriae sterilescant gaudia uobis
|
|
|
nec fecunda, senis nostri felicia rura,
|
10
|
|
semina parturiant segetes, non pascua colles,
|
|
|
non arbusta nouas fruges, non pampinus uuas,
|
|
|
ipsae non siluae frondes, non flumina montes.
|
|
|
rursus et hoc iterum repetamus, Battare, carmen:
|
|
|
effetas Cereris sulcis condatis auenas,
|
15
|
|
pallida flauescant aestu sitientia prata,
|
|
|
immatura cadant ramis pendentia mala,
|
|
|
desint et siluis frondes et fontibus umor,
|
|
|
nec desit nostris deuotum carmen auenis.
|
|
|
haec Veneris uario florentia serta decore,
|
20
|
|
purpureo campos quae pingunt uerna colore
|
|
|
(hinc aurae dulces, hinc suauis spiritus agri),
|
|
|
mutent pestiferos aestus et taetra uenena;
|
|
|
dulcia non oculis, non auribus ulla ferantur.
|
|
|
sic precor, et nostris superent haec carmina uotis:
|
25
|
|
†ludimus† et multum nostris cantata libellis,
|
|
|
optima siluarum, formosis densa uirectis,
|
|
|
†tondemus† uirides umbras, nec laeta comantis
|
|
|
iactabis mollis ramos inflantibus auris
|
|
|
(nec mihi saepe meum resonabit, Battare, carmen),
|
30
|
|
militis impia cum succedet dextera ferro
|
|
|
formosaeque cadent umbrae, formosior illis
|
|
|
ipsa cades, ueteris domini felicia ligna—
|
|
|
nequiquam: nostris potius deuota libellis
|
|
|
ignibus aetheriis flagrabit. Iuppiter (ipse
|
35
|
|
Iuppiter hanc aluit), cinis haec tibi fiat oportet.
|
|
|
Thraecis tum Boreae spirent immania uires,
|
|
|
Eurus agat mixtam furua caligine nubem,
|
|
|
Africus immineat nimbis minitantibus imbrem,
|
|
|
cum tu, cyaneo resplendens aethere, silua,
|
40
|
|
non iterum dices crebro †tua lydia dixti.
|
|
|
uicinas flammae rapiant ex ordine uitis,
|
|
|
pascantur segetes, diffusis ignibus auras
|
|
|
transuolet, arboribus coniungat et ardor aristas.
|
|
|
pertica qua nostros metata est impia agellos,
|
45
|
|
qua nostri fines olim, cinis omnia fiat.
|
|
|
sic precor, et nostris superent haec carmina uotis:
|
|
|
undae, quae uestris pulsatis litora lymphis,
|
|
|
litora, quae dulcis auras diffunditis agris,
|
|
|
accipite has uoces: migret Neptunus in arua
|
50
|
|
fluctibus et spissa campos perfundat harena;
|
|
|
qua Vulcanus agros pastus Iouis ignibus arcet,
|
|
|
barbara dicatur Libycae soror altera Syrtis.
|
|
|
tristius hoc, memini, reuocasti, Battare, carmen:
|
|
|
nigro multa mari dicunt portenta natare,
|
55
|
|
monstra repentinis terrentia saepe figuris,
|
|
|
cum subito emersere furenti corpora ponto;
|
|
|
haec agat infesto Neptunus caeca tridenti
|
|
|
atrum conuertens aestum maris undique uentis
|
|
|
et fuscum cinerem canis exhauriat undis.
|
60
|
|
dicantur mea rura ferum mare (nauta caueto),
|
|
|
rura quibus diras indiximus, impia uota.
|
|
|
si minus haec, Neptune, tuas infundimus auris,
|
|
|
Battare, fluminibus tu nostros trade dolores:
|
|
|
nam tibi sunt fontes, tibi semper flumina amica.
|
65
|
|
[nil est quod perdam ulterius: merita omnia ditis.]
|
|
|
flectite currentis lymphas, uaga flumina, retro,
|
|
|
flectite et aduersis rursum diffundite campis;
|
|
|
incurrant amnes passim rimantibus undis
|
|
|
nec nostros seruire sinant erronibus agros.
|
70
|
|
dulcius hoc, memini, reuocasti, Battare, carmen:
|
|
|
emanent subito sicca tellure paludes,
|
|
|
et metat hic iuncos, spicas ubi legimus olim,
|
|
|
†coculet† arguti grylli caua garrula rana.
|
|
|
tristius hoc rursum dicit mea fistula carmen:
|
75
|
|
praecipitent altis fumantes montibus imbres
|
|
|
et late teneant diffuso gurgite campos,
|
|
|
qui dominis infesta minantes stagna relinquant.
|
|
|
cum delapsa meos agros peruenerit unda,
|
|
|
piscetur nostris in finibus aduena arator,
|
80
|
|
aduena, ciuili qui semper crimine creuit.
|
|
|
o male deuoti, praetorum crimina, agelli,
|
|
|
tuque inimica tui semper Discordia ciuis,
|
|
|
exsul ego indemnatus egens mea rura reliqui,
|
|
|
miles ut accipiat funesti praemia belli?
|
85
|
|
hinc ego de tumulo mea rura nouissima uisam,
|
|
|
hinc ibo in siluas: obstabunt iam mihi colles,
|
|
|
obstabunt montes, campos audire licebit:
|
|
|
'dulcia rura ualete et Lydia dulcior illis
|
|
|
et casti fontes et, felix nomen, agelli.'
|
90
|
|
tardius, a, miserae descendite monte capellae
|
|
|
(mollia non iterum carpetis pabula nota)
|
|
|
tuque resiste pater: †et prima nouissima nobis.
|
|
|
intueor campos: longum manet esse sine illis.
|
|
|
rura ualete iterum tuque, optima Lydia, salue.
|
95
|
|
†siue eris et si non mecum morieris utrumque.
|
|
|
extremum carmen reuocemus, Battare, auena:
|
|
|
dulcia amara prius fient et mollia dura,
|
|
|
candida nigra oculi cernent et dextera laeua,
|
|
|
migrabunt casus aliena in corpora rerum,
|
100
|
|
quam tua de nostris emigret cura medullis.
|
|
|
quamuis ignis eris, quamuis aqua, semper amabo:
|
|
|
gaudia semper enim tua me meminisse licebit.
|
|
