| id metvens {⁴³bis idem. archaismos. sane}⁴³ de futuro timor | 1.23.1 |
| est, odium de praeteritis. metuebat ergo Carthagini, odium autem | |
| habebat propter causas sequentes. et est de utroque exemplum "con- | |
| veniunt quibus aut odium crudele tyranni aut metus acer | |
| erat". veteris belli quantum ad Vergilium pertinet, antiqui; | 5 |
| si ad Iunonem referas, diu {⁴³id est per decennium}⁴³ gesti. tunc autem | |
| ad personam referendum est, cum ipsa loquitur; quod si nulla | |
| persona sit, ad poetam refertur. nunc ergo 'veteris' ex persona | |
| poetae intellegendum. sic ipse in alio loco "mirantur dona Aeneae, | |
| mirantur Iulum flagrantesque dei vultus" partem ad se rettulit, | 10 |
| partem ad Tyrios, qui deum {⁴³eum}⁴³ esse nesciebant. satvrnia | |
| antonomasia est, non epitheton; quae fit quotiens pro proprio no- | |
| mine ponitur quod potest esse cum proprio nomine et epitheton | |
| dici. {⁴³'Saturnia' autem nomen quasi ad crudelitatem aptum posuit; | |
| Vergilius enim ubicumque Iovi vel Iunoni Saturni nomen adiungit, | 15 |
| causas eis crudelitatis adnectit, ut "nec Saturnius haec oculis pater | |
| aspicit aequis". et alibi "es germana Iovis Saturnique altera | |
| proles: irarum tantos volvis sub pectore fluctus".}⁴³ |