Sed cum tempora cibo potionique febris et remissionis ratio det, 3.6.5.1
non est expeditissimum scire, quando aeger febricitet, quando melior
sit, quando deficiat; sine quibus dispensari illa non possunt. Venis
enim maxime credimus, fallacissimae rei, quia saepe istae leniores
celerioresue sunt et aetate et sexu et corporum natura. Et plerumque 5
satis sano corpore, <si> stomachus infirmus est, nonnumquam etiam
incipiente febr<e>, subeunt et quiescunt, ut inbecillus is uideri possit, cui
facile laturo grauis instat accessio. Contra saepe eas concitare solet 6.1
balneum et exercitatio et metus et ira et quilibet alius animi adfectus,
adeo ut, cum primum medicus uenit, sollicitudo aegri dubitantis, quo-
modo illi se habere uideatur, eas moueat. Ob quam causam periti me-
dici est non protinus ut uenit adprehendere manu brachium, sed pri- 5
mum desidere hilari uultu percontarique, quemadmodum se habeat,
et si quis eius metus est, eum probabili sermone lenire, tum deinde
eius corpori manum admouere. Quas uenas autem conspectus medici
mouet, quam facile mille res turbant. Altera res est, cui credimus, ca- 7.1
lor, aeque fallax: nam hic quoque excitatur aestu, labore, somno, metu,
sollicitudine. Intueri quidem etiam ista oportet, sed <e>is non omnia
credere. Ac protinus quidem scire est, non febricitare eum, cuius
uenae naturaliter ordinatae sunt, teporque talis est, qualis esse sani 5
solet: non protinus autem sub calore motuque febrem esse concipere,
sed ita: si summa quoque arida inaequaliter cutis est; si calor et in
fronte est et ex imis praecordiis oritur; si spiritus ex naribus cum
feruore prorumpit; si color aut rubore aut pallore nouo mutatus est;
si oculi graues et aut persicci aut subumidi sunt; si sudor, cum sit, 10
inaequalis est; si uenae non aequalibus interuallis mouentur. Ob quam 8.1
causam medicus neque in tenebris neque a capite aegri debet residere,
sed inlustri loco aduersus, ut omnes notas ex uoltu quoque cubantis
percipiat. Vbi uero febris fuit ac decreuit, expectare oportet, num
tempora partesue corporis aliae paulum madescant, quae sudorem uen- 5
turum esse testentur; ac si qua nota est, tum demum dare potui aquam
calidam, cuius salubris effectus est, si sudorem per omnia membra dif-
fundit. Huius autem rei causa continere aeger sub ueste satis multa 9.1
manus debet, eademque crura pedesque contegere; qua male plerique
aegros in ipso febris impetu, pessimeque, ubi ardens ea est, male ha-
bent. Si sudare corpus coepit, linteum tepefacere oportet paulatimque
singula membra dete<r>gere. At ubi sudor omnis finitus est, aut si 5
is non uenit, ubi quam maxime potuit idoneus esse cibo aeger uidetur,
leuiter sub ueste ungendus est, tum detergendus, deinde ei cibus dan-
dus. Cibus autem febricitantibus umidus est aptissimus aut umori 10.1
certe quam proximus, utique ex materia quam leuissima maxime-
que sorbitio; eaque, si magnae febres fuerint, quam tenuissima esse
debet. Mel quoque despumatum huic recte adicitur, quo corpus magis
nutriatur: sed id si stomachum offendit, superuacuum est, sicut ipsa 5
quoque sorbitio. Dari uero in uicem eius potest uel intrita ex aqua
calida uel halica <e>lota; si firmus est stomachus et compressa aluus,
ex aqua mulsa; si uel ille languet uel haec profluit, ex posca. Et primo 11.1
quidem cibo id satis est: secundo uero aliquid adici potest, ex eodem
tamen genere materiae, uel holus uel conchylium uel pomum. Et dum
febres quidem increscunt, hic solus cibus idoneus est: ubi uero aut de-
sinunt aut leuantur, semper quidem incipiendum est ab aliquo ex ma- 5
teria leuissima, adiciendum uero aliquid ex media, ratione habita sub-
inde et uirium hominis et morbi. Ponendi uero aegro uarii cibi, sicut
Asclepiades praecepit, tum demum sunt, ubi fastidio urgetur neque sa-
tis uires sufficiunt, ut paulum ex singulis degustando famem uitet. At 12.1
si neque uis neque cupiditas deest, nulla uarietate sollicitandus aeger
est, ne plus adsumat quam concoquat. Neque uerum est, quod ab eo
dicitur, facilius concoqui cibos uarios: eduntur enim facilius, ad con-
coctionem autem materiae genus et modus pertinent. Neque inter 5
magnos dolores neque increscente morbo tutum est aegrum cibo im-
pleri, sed ubi inclinata iam in melius ualetudo est.