III.ii
Ballio Forum coquinum qui vocant, stulte vocant, 790
nam non coquinum est, verum furinum est forum.
nam ego si iuratus peiorem hominem quaererem
coquom, non potui, quam hunc quem duco, ducere,
multiloquom gloriosum insulsum inutilem.
quin ob eam rem Orcus recipere ad se hunc noluit, 795
ut esset hic qui mortuis cenam coquat;
nam hic solus illis coquere quod placeat potest.
Cocvs Si me arbitrabare isto pacto, ut praedicas,
cur conducebas? Bal. Inopia: alius non erat.
sed cur sedebas in foro, si eras coquos, 800
tu solus praeter alios? Coc. Ego dicam tibi:
hominum vitio ego sum factus improbior coquos,
non meopte ingenio. Bal. Qua istuc ratione? Coc. Eloquar.
quia enim, cum extemplo veniunt conductum coquom,
nemo illum quaerit qui optimus et carissimust: 805
illum conducunt potius qui vilissimust.
hoc ego fui hodie solus obsessor fori.
illi drachmissent miseri: me nemo potest
minoris quisquam nummo ut surgam subigere.
non ego item cenam condio ut alii coqui, 810
qui mihi condita prata in patinis proferunt,
boves quí convivas faciunt herbasque oggerunt,
eas hérbas herbis aliis porro condiunt:
indunt coriandrum, feniculum, alium, atrum holus,
apponunt rumicem, brassicam, betam, blitum, 815
eo láserpici libram pondo diluont,
teritur sinapis scelera, quae illis qui terunt
prius quám triverunt oculi ut extillent facit.
ei homines cenas ubi coquont, cum condiunt,
non condimentis condiunt, sed strigibus, 820
vivis convivis intestina quae exedint.
hoc hic quidem homines tam brevem vitam colunt,
quom hasce herbas huius modi in suom alvom congerunt,
formidulosas dictu, non essu modo.
quas herbas pecudes non edunt, homines edunt. 825
Bal. Quid tu? divinis condimentis utere,
qui prorogare vitam possis hominibus,
qui ea culpes condimenta? Coc. Audacter dicito;
nam vel ducenos annos poterunt vivere
meas qui éssitabunt escas quas condivero. 830
nam egó cocilendrum quando in patinas indidi
aut cepolendrum aut maccidem aut secaptidem,
eaepse sese [patinae] fervefaciunt ilico.
haec ad Neptuni pecudes condimenta sunt:
terrestris pecudes cicimalindro condio, 835
hapalocopide aut cataractria. Bal. At te Iuppiter
dique omnes perdant cum condimentis tuis
cumque tuis istis omnibus mendaciis.
Coc. Sine sis loqui me. Bal. Loquere, atque i in malam crucem.
Coc. Vbi omnes patinae fervont, omnis aperio: 840
is odos dimissis manibus in caelum volat.
Bal. Odos dimissis manibus? Coc. Peccavi insciens.
Bal. Quidum? Coc. Dimissis pedibus volui dicere.
eum odorem cenat Iuppiter cottidie.
Bal. Si nusquam is coctum, quidnam cenat Iuppiter? 845
Coc. It incenatus cubitum. Bal. I in malam crucem.
istacine causa tibi hodie nummum dabo?
Coc. Fateór equidem esse me coquom carissumum;
verum pro pretio facio ut opera appareat
mea quo conductus venio. Bal. Ad furandum quidem. 850
Coc. An tu invenire postulas quemquam coquom
nisi miluinis aut aquilinis ungulis?
Bal. An tu coquinatum te ire quoquam postulas,
quin ibi constrictis ungulis cenam coquas?
nunc adeo tu, qui meus es, iam edico tibi, 855
ut nostra properes amoliri ómnia,
tum ut huius oculos in oculis habeas tuis:
quoquo hic spectabit, eo tu spectato simul;
si quo hic gradietur, pariter progredimino;
manum sí protollet, pariter proferto manum: 860
suom sí quid sumet, id tu sinito sumere;
si nostrum sumet, tu teneto altrinsecus.
si iste ibit, ito, stabit, astato simul;
si conquiniscet istic, conquiniscito.
item his discipulis privos custodes dabo. 865
Coc. Habe módo bonum animum. Bal. Quaeso, qui possum, doce,
bonum animum habere qui te ad me adducam domum?
Coc. Quia sorbitione faciam ego hodie te mea,
item ut Medea Peliam concoxit senem,
quem medicamento et suis venenis dicitur 870
fecisse rursus ex sene adulescentulum,
item ego te faciam. Bal. Eho, an etiam es veneficus?
Coc. Immo edepol vero hóminum servator. Bal. Ehem,
quanti istuc unum me †coquinare perdoces? 874-875
Coc. Quid? Bal. Vt te servem, ne quid surripias mihi. 876
Coc. Si credis, nummo; si non, ne mina quidem.
sed utrum tu amicis hodie an inimicis tuis
daturu's cenam? Bal. Pol ego amicis scilicet.
Coc. Quin tuós inimicos potius quám amicos vocas? 880
nam ego ita convivis cenam conditam dabo
hodie atque ita suavi suavitate condiam:
ut quisque quicque conditum gustaverit,
ipsus sibi faciam ut digitos praerodat suos.
Bal. Quaeso hercle, prius quam quoiquam convivae dabis, 885
gustato tute prius et discipulis dato,
ut praerodatis vostras furtificas manus.
Coc. Fortasse haec tu nunc mihi non credis quae loquor.
Bal. Molestus ne sis, nimium [iam] tinnis; non taces?
em illíc ego habito. íntro abi et cenam coque. 890
propera. Pver Quin tu is accubitum, et convivas cedo,
corrumpitur iam cena.—Bal. Em, subolem sis vide:
iam hic quoque scelestus est, coqui sublingulo.
profecto quid nunc primum caveam nescio,
ita in aedibus sunt fures, praedo in proxumo est. 895
nam mi hic vicinus apud forum paulo prius,
pater Calidori, ópere edixit maxumo,
ut mihi caverem a Pseudolo servo suo,
ne fídem ei haberem. nam eum circum ire in hunc diem,
ut me, si posset, muliere intervorteret; 900
eum prómisisse firmiter dixit sibi,
sese abducturum a me dolis Phoenicium.
nunc ibo intro atque edicam familiaribus,
profecto ne quis quicquam credat Pseudolo.—