Titus Maccius Plautus, Persa 843

Titus Maccius Plautus, Trinummus 843

Betacode

IV.ii
Sycophanta Huíc ego die nomén Trinummo fáciam: nam ego operám meam	843
tribus nummis hodie locavi ad artis nugatorias.
advenio ex Seleucia, Macedonia, Asia atque Arabia,	845
quas ego neque oculis nec pedibus umquam usurpavi meis.
viden egestas quid negoti dat homini misero mali,
quin ego nunc subigor trium nummum causa ut hasce epistulas
dicam ab eo homine me accepisse, quem ego qui sit homo nescio
neque novi, neque natus necne is fuerit, id solide scio.	850
Charm. Pol hic quidem fungino generest: capite se totum tegit.
Hilurica facies videtur hominis, eo ornatu advenit.
Syc. Ille qui mé conduxit, ubi conduxit, abduxit domum,
quae voluit mihi dixit, docuit et praemonstravit prius,
quo modo quicque agerem; nunc adeo si quid ego addidero amplius,	855
eo conductor melius de me nugas conciliaverit.
ut ille me exornavit, ita sum ornatus; argentum hoc facit.
ipse ornamenta a chorago haec sumpsit suo periculo.
nunc ego si potero ornamentis hominem circumducere,
dabo operam, ut me esse ipsum plane sycophantam sentiat.	860
Charm. Quam magis spécto, minus placet mi haec hominis facies. mira sunt,
ni illic homost aut dormitator aut sector zonarius.
loca contemplat, circumspectat sese atque aedis noscitat.
credo edepol, quo mox furatum veniat speculatur loca.
magis lubidost opservare quid agat: ei rei operam dabo.	865
Syc. Has regiones demonstravit mi ille conductor meus;
apud illas aedis sistendae mihi sunt sycophantiae.
fores pultabo. Charm. Ad nostras aedis hic quidem habet rectam viam.
hercle opinor mi advenienti hac noctu agitandumst vigilias.
Syc. Aperite hoc, aperite. heus, ecquis his fóribus tutelam gerit?	870
Ch. Quid, adulescens, quaeris? quid vis? quid istas pultas? S. Heus senex,
census cum <sum>, iuratori recte rationem dedi.
* * *	872a
Lesbonicum hic adulescentem quaero in his regionibus	873
ubi habitet, et item alterum ád istanc capitis albitudinem:
Calliclem aiebat vocari qui has dedit mi epistulas.	875
Charm. Meum gnatum hic quidem Lesbonicum quaerit et amicum meum,
cuí ego liberosque bonaque commendavi, Calliclem.
Syc. Fac me, si scis, certiorem, hisce homines ubi habitent, pater.
Charm. Quid eos quaeris? aut quis es? aut unde es? aut unde advenis?
Syc. Multa simul rogitas, nescio quid expediam potissimum.	880
si unum quidquid singillatim et placide percontabere,
et meum nómen et mea facta et itinera ego faxo scias.
Charm. Faciam ita ut vis. agedum nomen tuom primum memora mihi.
Syc. Magnum facinus incipissis petere. Ch. Quid ita? Syc. Quia, pater,
si ante lucem íre occipias a meo prímo nomine,	885
concubium sit noctis prius quam ad postremum perveneris.
Charm. Opus factost viatico ad tuom nomen, ut tu praedicas.
Syc. Est minusculum alterum, quasi vixillum vinarium.
Charm. Quid est tibi nomen, adulescens? Syc. Pax, id est nomen mihi.
hoc cotidianumst. Charm. Edepol nomen nugatorium,	890
quasi dicas, si quid crediderim tibi, pax—periisse ilico.
hic homo solide sycophantast. quid ais tu, adulescens? Syc. Quid est?
Charm. Eloquere, isti tibi quid homines debent, quos tu quaeritas?
Syc. Pater istius adulescentis dedit has duas mi epistulas,
Lesbonici. is mi est amicus. Charm. Teneo hunc manifestarium.	895
me sibi epistulas dedisse dicit. ludam hominem probe.
Syc. Ita ut occepi, si animum advortas, dicam. Charm. Dabo operam tibi.
Syc. Hanc me iussit Lesbonico suo gnato dare epistulam,
et item hanc alteram suo amico Callicli iussit dare.
Charm. Mihi quoque edepol, quom hic nugatur, contra nugari lubet.	900
[ubi ipse erat? Sy. Bene rem gerebat. Ch. Ergo ubi? Sy. In Seleucia.
Ch.] Ab ipson istas accepisti? Syc. E manibus dedit mi ipse in manus.
Ch. Qua facie est homo? S. Sesquipede quiddamst quam tu longior.
Charm. Haeret haec res, siquidem ego apsens sum quam praesens longior.
novistin hominem? Syc. Ridicule rogitas, quicum una cibum	905
capere soleo. Ch. Quid est ei nomen? Syc. Quod edepol homini probo.
Charm. Lubet audire. Syc. Illi edepol—illi—ílli—vae misero mihi.
Charm. Quid est negoti? Syc. Devoravi nomen imprudens modo.
Charm. Non placet qui amicos intra dentes conclusos habet.
Syc. Atque etiam modo vorsabatur mi in labris primoribus.	910
Charm. Temperi huic hodie anteveni. Syc. Teneor manifesto miser.
Charm. Iam recommentatu's nomen? Syc. Deum hercle me atque hominum pudet.
Ch. Vide modo ut hóminem noveris. S. Tam quam me. fieri istuc solet,
quod in manu teneas atque oculis videas, id desideres.
litteris recomminiscar. <C> est principium nomini.	915
Ch. Callias? S. Non est. Ch. Callippus? S. Non est. Ch. Callidemides?
S. Non est. Ch. Callinicus? S. Non est. Ch. Callimarchus? S. Nil agis.
neque adeo edepol flocci facio, quando egomet memini mihi.
Charm. At enim multi Lesbonici sunt hic: nisi nomen patris
dices, non monstrare istos possum homines quos tu quaeritas.	920
quod ad exemplum est? coniectura si reperire possumus.
Syc. Ad hoc exemplum est—Charm. An Chares? an Charmides? Syc. Enim Charmides.
em istic erit. qui istum di perdant. dixi ego iam dudum tibi:
* * *	923a
Charm. Te potius bene dicere aequomst homini amico, quam male.	924
Syc. Satin inter labra atque dentes latuit vir minimi preti?	925
Ch. Ne male loquere apsenti amico. Syc. Quíd ergo ille ignavissumus
mihi latitabat? Charm. Si appellasses, respondisset, nomine.
sed ipse ubi est? S. Pol illúm reliqui ad Rhadamantem in Cecropia insula.†
Ch. Quis homo est me insipientior, qui ipse, egomet ubi sim, quaeritem?
sed nil disconducit huic rei. quid ais? quid hoc quod te rogo?	930
quos locos adiisti? Syc. Nimium mirimodis mirabiles.
Charm. Lubet audire, nisi molestumst. Syc. Quin discupio dicere.
omnium prímum in Pontum advecti ad Arabiam terram sumus.
Ch. Eho an etiam Arabiast in Ponto? S. Est: non illa ubi tus gignitur,
sed ubi apsinthium fit atque cunila gallinacea.	935
Charm. Nimium graphicum hunc nugatorem. sed ego sum insipientior,
qui egomet unde redeam hunc rogitem, quae ego sciam atque hic nesciat;
nisi quia lubet experiri, quo evasurust denique.
sed quid ais? quo inde isti porro? Syc. Si animum advortes, eloquar.
ad caput amnis, quod de caelo exoritur sub solio Iovis.	940
Ch. Sub solio Iovis? S. Ita dico. Ch. E caelo? S. Atque <e> medio quidem.
Ch. Eho an etiam ín caelum escendisti? S. Immo horiola advecti sumus,
usque aqua advorsa per amnem. Charm. Eho an tu etiam vidisti Iovem?
Syc. Alii di isse ad villam aiebant servis depromptum cibum.
deinde porro—Charm. Deinde porro nolo quicquam praedices.	945
Syc. <Sed—Cha. Abe>o hercle, si es molestus. nam pudicum neminem,
<Pax, refe>rre oportet, qui aps terra ad caelum pervenerit.
Syc. <Facia>m ita ut te velle video. sed monstra hosce homines mihi,
quos ego quaero, quibus me oportet has deferre epistulas.
Charm. Quid ais? tu nunc si forte eumpse Charmidem conspexeris,	950
illum quem tibi istás dedisse commemoras epistulas,
norisne hominem? Syc. Ne tu me edepol arbitrare beluam,
qui quidem nón novisse possim quicum aetatem exegerim.
an ille tam esset stultus, qui mihi mille nummum crederet
Philippum, quod me aurum deferre iussit ad gnatum suom	955
atque ad amicum Calliclem, quoi rem aibat mandasse hic suam?
mihi concrederet, nisi me ille ét ego illum nossem approbe?
Charm. Enim vero ego nunc sycophantae huic sycophantari volo,
si hunc possum illo mille nummum Philippum circumducere,
quod sibi me dedisse dixit, quem ego qui sit homo nescio	960
neque oculis ante hunc diem umquam vidi. eine aurum crederem,
quoi, si capitis res sit, nummum numquam credam plumbeum?
adgrediundust hic homo mi astu. heus, Pax, te tribus verbis volo.
Syc. Vel trecentis. Charm. Haben tu id aurum quod accepisti a Charmide?
Syc. Atque etiam Philippúm, numeratum illius in mensa manu,	965
mille nummum. Charm. Nempe ab ipso id accepisti Charmide?
Syc. Mirum quin ab avo eius aut próavo acciperem, qui sunt mortui.
Ch. Adulescens, cedo dum istuc aurum mi. S. Quod ego aurum dem tibi?
Ch. Quod a me te accepisse fassu's. S. Aps te accepisse? Ch. Ita loquor.
S. Quis tu homo es? Ch. Qui mille nummum tibi dedi ego sum Charmides.	970
Syc. Neque edepol tu is es neque hodie is umquam eris, auro huic quidem.
abi sis, nugator: nugari nugatori postulas.
Ch. Charmides ego sum. S. Nequiquam hercle es, nam nihil auri fero.
nimis argute óbrepsisti in eapse occasiuncula:
postquam ego me aurum ferre dixi, post tu factu's Charmides;	975
prius tu non eras, quam aúri feci mentionem. nihil agis;
proin tu te, itidem ut charmidatus es, rursum recharmida.
Charm. Quis ego sum igitur, siquidem is non sum qui sum? Syc. Quid id ad me attinet?
dúm ille ne sis quem ego esse nolo, sis mea caúsa qui lubet.
prius non is eras quí eras: nunc is factu's qui tum non eras.	980
Charm. Age si quid agis. Syc. Quid ego agam? Charm. Aurum redde. Syc. Dormitas, senex.
Charm. Fassu's Charmidem dedisse aurum tibi. Syc. Scriptum quidem.
Charm. Properas an non properas ire actutum ab his regionibus,
dormitator, prius quam ego hic te iubeo mulcari male?
Syc. Quam ob rem? Charm. Quia illum quem ementitus es, ego sum ipsus Charmides,	985
quem tibi epistulas dedisse aiebas. Syc. Eho, quaeso, an tu is es?
Charm. Is enim vero sum. Syc. Ain tu tandem? is ipsusne es? Charm. Aio. Syc. Ipsus es?
C. Ipsus, inquam, Charmides sum. S. Ergo ipsusne es? C. Ipsissimus.
abin hinc ab oculis? Syc. Enim véro serio, quoniam advenis—
vapulabis meo arbitratu ét novorum aedilium.	990
Charm. At etiam maledicis? Syc. Immo, salvos quandoquidem advenis—
di te perdant, si te flocci facio an periisses prius.
ego ob hanc operam argentum accepi, te macto infortunio:
ceterum qui sis, qui non sis, floccum non interduim.
ibo, ad illúm renuntiabo qui mihi tris nummos dedit,	995
ut sciat se perdidisse. ego abeo. male vive et vale.
qui te di omnes advenientem peregre perdant, Charmides.—
Charm. Postquam illic hinc ábiit, post loquendi libere
videtur tempus venisse atque occasio.
iam dudum meum ille pectus pnngit aculeus,	1000
quid illí negoti fuerit ante aedis meas.
nam epistula illa mihi concenturiat metum
in corde et illud mille nummum quam rem agat.
numquam edepol temere tinnit tintinnabulum:
nisi qui illud tractat aut movet, mutumst, tacet.	1005
sed quis hic est, qui huc in plateam cursuram incipit?
lubet observare quid agat: huc concessero.