De circumcisione
  Diligentissime, fratres carissimi, circumcisionis, cuius 1.3.1.1
non tantum in praesenti lectione, sed et aliquot in locis fecit
Paulus beatissimus mentionem, ratio uidetur esse reddenda,
ut et Christianus ueritatem et Iudaeus suum cognoscat erro-
rem. Solet enim magnis cum uociferationibus saepe iactare 5
hanc esse gentis suae nobilitatem, hanc caelestis sacramenti
uirtutem, hanc aeternae uitae legitimam genitricem, hanc
perpetuam futuri regni consortem, sine qua nemo possit omni-
no ad dei notitiam peruenire.
Vnde primo omnium definien- 2.1
dum puto, quid sit circumcisio, ut tunc demum, qualis sit,
iure possit agnosci. Circumcisio est, fratres, in damnum rotun-
di uulneris ferro circulata cicatrix. Quam si Iudaeus aestimat
gloriam, ut de ceteris taceam, maior est eius, qui in honorem 5
deae suae—sane anus turpis atque amatricis—non paruam
cutem eiusdem membri, sed ipsum membrum radicitus absci-
sum mysteriis turpioribus immolauit, illa uidelicet ratione,
quia Iudaeus post sacramentum per hanc partem peccare
potest, ille autem deinceps per hanc partem peccare iam non 10
potest.
  Consequens est, ut profiteatur, utrum hanc carnalem 3.1
an spiritalem esse defendat. Si spiritalem, cur de carne gloria-
tur? Si carnalem, animae prodesse non poterit, quia caro et
sanguis regnum dei possidere non possunt. Accedit, quod cir-
cumcisio aduersus sabbatum pugnat, quod uiolandum ullo 5
opere in toto non esse praeconat. Etenim plerumque contingit,
ut ei nascatur sabbatis filius, quem octauo die, id est ueniente
sabbato, si non secundum legem circumcidat, de populo suo
infantis anima peritura est.
Hic, fratres carissimi, eligat 4.1
utrum uelit, circumcidat an differat. Si circumcidit, sabbatum
corrumpit; si non circumcidit, cum innocentis animae interitu
praestitutae circumcisionis iura uacuauit, quia solus octauus
dies a deo circumcisionis priuilegium, non septimus, non 5
nonus, accepit ac per hoc necesse est, ut utrumque inane sit,
si infirmari potest alterum de duobus.
  Quid, quod Abel iustus est sine hoc uulnere inuen- 5.1
tus? Quid, quod Enoc a deo integer legitur esse translatus?
Quid, quod Noe incircumcisus saeuiente diluuio diuina proui-
dentia humano generi heres et pater est constitutus? Quid,
quod Melchisedech, summus ipse sacerdos deo acceptissimus 5
huius fuit cicatricis ignarus? Quid, quod cum praeputio
Nineuitarum populus dei est indulgentia liberatus? Quos
utique omnes circumcidi praecepisset, si carnis circumcisionem
eorundem saluti, quos amabat, necessariam praeuideret. Certe
Adam ipsum sic ante fecisset. 10
  At fortasse quispiam dicat: 'Peccator ergo fuit Abra- 6.1
ham, ut circumcideretur? An iustus et circumcidi non de-
buit?' Abraham, fratres, et uir iustus fuit et tamen necessario
circumcisus. Quid enim scriptura dicit? Abraham credidit deo,
et deputatum est illi ad iustitiam. Numquidnam dixit: Abra- 5
ham circumcisus est et deputatum est illi ad iustitiam?
Cum igitur integer, sicut Enoc et ceteri, sit iustificatus 7.1
et postea circumcisus, manifestum est circumcisionem non
Abrahae fuisse necessariam, sed in designationem Iudaici
populi, qui carnalis futurus fuerat, procuratam. Denique nihil
illi contulit, quia deo ante, non posteaquam circumcisus est, 5
placuit praemiumque non circumcisionis, sed in acrobustia
meritae repromissionis accepit. Vnde manifestum est Abra-
ham gemini populi typum in semet ipso portasse, ut circumci-
sionis nota exprimeret Iudaeum, credulitatis iustitia Chris-
tianum. 10
  Adde quod circumcisio ista non tam salutem pollicetur 8.1
quam locum caputque criminis monstrat. Adam etenim, cum
illicitum pomum hoc membro decerpit, sic in genus humanum
ius mortis induxit. Necessario ergo luxurioso populo deus hoc
signum dedit, ut, locum matricalis culpae cum denotat, 5
etiam alia crimina fugienda cognoscat. 'Ore tuo te, inquit,
Christiane, uicisti. Inde est, quod et ego aeternam uitam me
possidere contendo, quia specialiter anxiam curam mortis
mihi a deo praestitam recognosco.'
Recte Iudaeus hoc 9.1
diceret, fratres, si ista cura sexui utroque prodesse potuisset.
Cum enim grauior causa supersit, periturum se, nisi ueritatem
requirat, agnoscit; si enim Adam curat, certe, in qua delicti
omnis est summa, isto remedio curare non potest Euam. 5
Quid, quod nec ipsi uiro aliquid eam prodesse perspicio?
Quia huius circumscriptio characteris potestati subiacet cor-
dis, quod nisi uerae circumcisionis spiritali fuerit sacramento
purgatum, in aeternum homo, de quo agitur, periturus est;
caro enim damnum pati potest, animo autem imperare non 10
potest; ipse enim regalis potestatis imperio subiectum sibi
corpus seruilibus officiis suae compellit implere desideria uo-
luntatis. Qui si fuerit uitiosus, quot habet unusquisque mem-
bra, poterit perpetrare tot crimina.
  Denique hoc genere Iudaeos scriptura denotat ab 10.1
auribus incipiens: Clamaui, inquit, ad eos et non audierunt;
clamabunt ad me et non erit, qui exaudiat eos. Similiter et de
manibus dicit: Manus enim uestrae inquinatae sunt sanguine
et digiti uestri in peccatis. Labia autem uestra locuta sunt facinus 5
et lingua uestra iniustitiam meditatur.
Et iterum de ceteris 11.1
membris: Sepulcrum patens est guttur eorum, linguis suis
dolose egerunt, uenenum aspidum sub labiis eorum, quorum os
maledicto et amaritudinis plenum est; ueloces pedes eorum ad
effundendum sanguinem; contritio et miseria in uiis eorum et 5
iter pacis non cognouerunt; non est timor dei ante oculos eorum.
Et de ipsa circumcisione in symbolis inquit: Interrogabant et
in uirgis suis annuntiabant; spiritu meretricio seducti sunt et
fornicati sunt a deo suo.
Agnosce igitur, Iudaee, uel sero 12.1
erroris tui miserum dolendumque discrimen et dic nobis,
utrum circumcisionem obserues an legem. Si circumcisionem,
non est tibi lex necessaria, quia iustus Abraham, qui ex fide
uixit, deum credulitate, non lege promeruit. Si legem, con- 5
temne tuam istam circumcisionem, quam euacuatam uidemus
a lege, sic Ieremia dicente: Haec dicit dominus uiris Iuda et
omnibus, qui habitant in Ierusalem: Renouate inter uos nouita-
tem et ne seminaueritis in spinis. Circumcidite praeputium cor-
dis uestri, ne exeat sicut ignis ira mea et exurat et non sit qui 10
exstinguat.
Videtis ergo, fratres, quia huius modi circum- 13.1
cisis deus non tantum salutem non pollicetur, sed etiam, nisi
legitime corde circumcidantur, ignis inexstinguibilis suppli-
cium comminatur. Sed et Moyses ipse, cuius asserunt se saepe
discipulos, eodem spiritu ad Israel loquitur dicens: Nouissimis 5
diebus circumcidet deus cor tuum et cor seminis tui ad dominum
deum tuum amandum.
  Hinc nunc uobis iterum dicam: 'Pharisaee, respon- 14.1
de, ubi cor habeas constitutum. Si in regione pectoris, quid
deformi uulnere inferna metiris? Si, quod quidem recte aesti-
mas, in infernis, procul dubio omnes sacrilegos antecedis, qui
Moysi reprobans dictum per hanc iniuriosam corporis stipem 5
deo placere te posse praesumis'. 'Iam completa est, inquit, in
me per Iesum Naue domino iubente secunda, quam Moyses
annuntiauerat, circumcisio. Scriptum est enim: Et dixit deus
ad Iesum: Fac tibi cultellos petrinos nimis acutos et adside et
circumcide secundo filios Israel.' 10
Videamus nunc ergo, 15.1
fratres carissimi, secunda illa circumcisio ab Iesu Naue quo
genere celebrata sit petrinis illis cultris: cor an praeputium
circumciderit. Etenim si secundum ipsos nos quoque carnaliter
sentiamus, ambo prophetae tenebuntur in crimine, ut aut 5
Moyses fallax sit, si circumcisio recircumciditur rursum, ut
hoc idem faciat aut ut quod non habet perdat; aut certe Iesu
Naue parricida sit, si cultris corda hominum desecat.
  Sed absit, fratres, ut spiritales uiros ullo tangamus 16.1
errore, maxime cum prophetia ad sui dicti iam peruenerit
ueritatem. Iesus enim Naue Christi imaginem praeferebat,
qui uerus omnium saluator esse cognoscitur et factis et nomine.
Hic enim, quia ipse dictus est etiam petra, recte cultellos pe- 5
trinos fecit (unde non sine ratione et Simoni, super quem aedi-
ficauit ecclesiam, Petrus nomen imposuit), id est sua doctrina
formatos, spiritus sancti lima acuminatos constituit uiros
apostolos omnesque discipulos. Quorum salutaria monita
canentibus linguis, quasi quibusdam spiritalibus cultris, cre- 10
dentium populorum secundum Moysi dictum non in damnum
hominis praeputium carnis, sed in augmentum hominis prae-
putium facinorosi cordis incidit.
  At fortasse adhuc quispiam dicat: 'Cur ipse quoque 17.1
signaculum carnis accepit, si ei necessarium non fuit?' Huius
propositionis quae sit ratio, fratres, accipite. Igitur qui uenerat
hominem uiuificare, per hominem necesse habuit, ne phantas-
ma putaretur, edicta legis uniuersa complere. Non enim aut 5
finis legis aut uerus Christus esse potuisset, si quid praeter-
mitteret, quod ab alio saluti hominum praestari potuisset.
Eo accedit, quod secundum carnem Dauid filius futurus 18.1
esse canebatur; qui nisi paterno generis signaculo responde-
ret, neque Dauid filius esset neque nisi in filium Dauid Chris-
tus uenire potuisset; qui ideo circumcisus est, quia Iudaeis
erat promissus, ideo cum praeputio natus, quia in aeternum 5
incircumcisis gentibus fuerat profuturus.
  Diximus de prima circumcisione carnali, quae Iu- 19.1
daeorum est; nunc breuiter de secunda spiritali, quae nostra
est, edicamus. Quae tantum potestatis gerit, ut a femina
coeperit, quod priori impossibile fuit. Denique a muliere, quae
prior peccauerat, circumcisionis incipit cura, et quia suasione 5
per aurem inrepens diabolus Euam uulnerans interemerat, per
aurem intrat Christus in Mariam, uniuersa cordis desecat
uitia uulnusque mulieris, dum de uirgine nascitur, curat.
Signum salutis accipite! Corruptelam integritas, partum est
secuta uirginitas. 10
Adam similiter dominica circumciditur 20.1
cruce, et quia per mulierem, quae sola lignum letale contigerat,
exceperat uterque sexus interitum, e diuerso per uirum ligno
suspensum uiuificatum est omne genus humanum. Ac ne non
ex integro principium suo statui redditum uideretur, prior uir 5
consummatur in cruce atque eo feliciter soporato similiter de
eius latere ictu lanceae non costa diuellitur, sed per aquam et
sanguinem, quod est baptismum atque martyrium, spiritale
corpus spiritalis feminae effunditur, ut legitime Adam per
Christum, Eua per ecclesiam renouaretur. 10
  Hoc nos, fratres, sacramento tam uiri quam feminae 21.1
circumcidimur. Hoc spiritus sancti non signaculo, sed signo
censemur. Hac circumcisione non aliquid perdimus, sed cres-
cere nos augmentis caelestibus inuenimus. Non sanguinem
sterili solemnitate dimittimus, sed pudoris sanguinem retine- 5
mus, quem ambitiose plerumque effundimus, cum in persecu-
tione pro nomine domini diabolum moriendo uastamus.
Postremo abscindimus, quod habuisse non deberemus, 22.1
quod ab inimico hominibus superadditum recognoscimus,
domino sic dicente: Simile est regnum caelorum homini, qui
seminauit in suo agro bonum semen; dormientibus autem homi-
nibus uenit inimicus eius et superseminauit zizania in triticum. 5
Quae necessario radicitus circumcisione diuellimus, ut diri
seminis contagione purgati integri in ubertate paterni seminis
maneamus. Haec, inquam, non die, non nocte, non hora, non
sexu, non aetate, non condicione, non loco, non genere a tri-
buenda homini salute depellitur, sed gloriosa semper in omni- 10
bus inuenitur.
Denique prior circumcisio desecat carnem, 23.1
secunda animi desecat uitia; illa ferro, haec spiritu; illa
portionem, haec hominem totum; illa masculum solum, haec
utrumque sexum; illa praeputium paruae cutis, haec praepu-
tium totius concupiscentiae saecularis; illa octauo deseruit 5
diei, huic deseruiunt tempora, dies, horae uniuersaque mo-
menta; illa ante octauum uel post octauum diem nec ipsi
morienti puero subuenit, haec a cunis ipsis infantiae usque
ad supremos exitus cuiusuis aetatis utroque generi salutare
munus inpertit; illa sanguine gaudet, haec gratia; illa 10
imagine, haec ueritate; illa damno, haec lucro; illa agit
captiua sub lege, haec omnibus praestat in Christo bonae fidei
libertatem.
Igitur uos, qui circumcisi estis circumcisione 24.1
non manu facta in spolationem carnis, sed circumcisione domini
nostri Iesu Christi, elaborate, ne uestra integritas mutiletur,
ne ingruentium peccatorum rursum, sicut Adae et Euae
spiritale praeputium, male repetita nuditas condemnetur, ne 5
nouus homo quicquam Iudaei habere uideatur aut gentis.
Ambo enim illi carnales sunt, ambo sine fructu. Vnde dubium
non est neque praeputium aliquid esse neque circumcisionem,
sed solam obseruationem uoluntatis dei esse fideliter uiuenti-
bus necessariam. 10