| Deinde defensoris primus locus est item nominis | 2.55.11 |
| brevis et aperta et ex opinione hominum descriptio, | |
| hoc modo: Maiestatem minuere est aliquid de re | |
| publica, cum potestatem non habeas, administrare. | |
| deinde huius confirmatio [similibus et exemplis et ra- | 15 |
| tionibus]; postea sui facti ab illa definitione separatio. | |
| deinde locus communis, per quem facti utilitas aut | |
| honestas adaugetur. deinde sequitur adversariorum | 56.1 |
| definitionis reprehensio, quae iisdem ex locis omnibus, | |
| quos accusatori praescripsimus, conficitur; et cetera | |
| post eadem praeter communem locum inducentur. Lo- | |
| cus autem communis erit defensoris is, per quem indi- | 5 |
| gnabitur accusatorem sui periculi causa non res solum | |
| convertere, verum etiam verba commutare conari. nam | |
| illi quidem communes loci, aut qui calumniae accu- | |
| satorum demonstrandae aut misericordiae captandae | |
| aut facti indignandi aut a misericordia deterrendi | 10 |
| causa sumuntur, ex periculi magnitudine, non ex cau- | |
| sae genere ducuntur. quare non in omnem causam, | |
| sed in omne causae genus incidunt. eorum mentionem | |
| in coniecturali constitutione fecimus, inductione autem, | |
| cum causa postulabit, utemur. | 15 |
| Cum autem actio translationis aut commutationis | 57.1 |
| indigere videtur, quod non aut is agit, quem oportet, | |
| aut cum eo, quicum oportet, aut apud quos, qua lege, | |
| qua poena, quo crimine, quo tempore oportet, con- | |
| stitutio translativa appellatur. eius nobis exempla | 5 |
| permulta opus sint, si singula translationum genera | |
| quaeramus; sed quia ratio praeceptorum similis est, | |
| exemplorum multitudine supersedendum est. atque in | |
| nostra quidem consuetudine multis de causis fit, ut | |
| rarius incidant translationes. nam et praetoris excep- | 10 |
| tionibus multae excluduntur actiones et ita ius civile | |
| habemus constitutum, ut causa cadat is, qui non quem- | |
| admodum oportet egerit. quare in iure plerumque ver- | 58.1 |
| santur. ibi enim et exceptiones postulantur et agendi | |
| potestas datur et omnis conceptio privatorum iudi- | |
| ciorum constituitur. in ipsis autem iudiciis rarius | |
| incidunt et tamen, si quando incidunt, eiusmodi sunt, | 5 |
| ut per se minus habeant firmitudinis, confirmentur | |
| autem assumpta alia aliqua constitutione: ut in quo- | |
| dam iudicio, cum veneficii cuiusdam nomen esset de- | |
| latum et, quia parricidii causa subscripta esset, extra | |
| ordinem esset acceptum, in accusatione autem alia | 10 |
| quaedam crimina testibus et argumentis confirmaren- | |
| tur, parricidii autem mentio solum facta esset, defensor | |
| in hoc ipso multum oportet et diu consistat: cum de | |
| nece parentis nihil demonstratum esset, indignum | |
| facinus esse ea poena afficere reum, qua parricidae | 15 |
| afficiuntur; id autem, si damnaretur, fieri necesse | |
| esse, quoniam et id causae subscriptum et ea re nomen | |
| extra ordinem sit acceptum. ea igitur poena si af- | 59.1 |
| fici reum non oporteat, damnari quoque non oportere, | |
| quoniam ea poena damnationem necessario consequa- | |
| tur. hic defensor poenae commutationem ex transla- | |
| tivo genere inducendo totam infirmabit accusationem. | 5 |
| verumtamen ceteris quoque criminibus defendendis con- | |
| iecturali constitutione translationem confirmabit. |