Marcus Tullius Cicero, De Iure Civ. in Artem Redig. 4.13.1

Marcus Tullius Cicero, Rhetorica ad Herennium [sp.] 4.13.1

Betacode

In mediocri figura versabitur oratio, si haec,	4.13.1
ut ante dixi, aliquantum demiserimus
neque tamen ad infimum descenderimus, sic:
'Quibuscum bellum gerimus, iudices, videtis: cum
sociis, qui pro nobis pugnare et imperium nostrum	5
nobiscum simul virtute et industria conservare so-
liti sunt. <I>i cum se et opes suas et copiam necessario
norunt, tum vero nihilominus propter propinquita-
tem et omnium rerum societatem, quid omnibus re-
bus p. R. posset, scire et existimare poterant.	10
<I>i, cum deliberassent nobiscum bellum gerere, quae-
so, quae res erat, qua freti bellum suscipere conaren-
tur, cum multo maximam partem sociorum in officio
manere intellegerent? cum sibi non multitudinem mi-
litum, non idoneos imperatores, non pecuniam publi-	15
cam praesto esse viderent? non denique ullam rem,
quae res pertinet ad bellum administrandum? Si cum
finitumis de finibus bellum gererent, si totum cer-
tamen in uno proelio positum putarent, tamen omni-
bus rebus instructiores et apparatiores venirent; ne-	20
dum illi imperium orbis terrae, cui imperio omnes
gentes, reges, nationes partim vi, partim voluntate
consenserunt, cum aut armis aut liberalitate a pop.
R. superati essent, ad se transferre tantulis viribus
conarentur. Quaeret aliquis: Quid? Fregellani non	25
sua sponte conati sunt? Eo quidem isti minus facile
conarentur, quod illi quemadmodum d<i>scessent vi-
debant. Nam rerum inperiti, qui unius cuiusque rei
de rebus ante gestis exempla petere non possunt, <i>i
per inprudentiam facillime deducuntur in fraudem:	30
at ii, qui sciunt, quid aliis acciderit, facile ex aliorum
eventis suis rationibus possunt providere. Nulla igi-
tur re inducti, nulla spe freti arma sustulerunt? Quis
hoc credet, tantam amentiam quemquam tenuisse,
ut imperium p. R. temptare auderet nullis copiis	35
fretus? Ergo aliquid fuisse necessum est. Quid aliud,
nisi id, quod dico, potest esse?'