FABIO MAXIMO
Si uacat exiguum profugo dare tempus amico, 3.3.1
  o sidus Fabiae, Maxime, gentis, ades,
dum tibi quae uidi refero, seu corporis umbra
  seu ueri species seu fuit ille sopor.
Nox erat et bifores intrabat luna fenestras, 5
  mense fere medio quanta nitere solet.
Publica me requies curarum somnus habebat
  fusaque erant toto languida membra toro,
cum subito pennis agitatus inhorruit aer
  et gemuit paruo mota fenestra sono. 10
Territus in cubitum releuo mea membra sinistrum,
  pulsus et e trepido pectore somnus abit.
Stabat Amor, uultu non quo prius esse solebat,
  fulcra tenens laeua tristis acerna manu,
nec torquem collo neque habens crinale capillo 15
  nec bene dispositas comptus ut ante comas.
Horrida pendebant molles super ora capilli
  et uisa est oculis horrida penna meis,
qualis in aeriae tergo solet esse columbae
  tractatam multae quam tetigere manus. 20
Hunc simul agnoui—neque enim mihi notior alter—
  talibus adfata est libera lingua sonis:
'O puer, exilii decepto causa magistro,
  quem fuit utilius non docuisse mihi,
huc quoque uenisti, pax est ubi tempore nullo 25
  et coit adstrictis barbarus Hister aquis?
Quae tibi causa uiae, nisi uti mala nostra uideres,
  quae sunt, si nescis, inuidiosa tibi?
Tu mihi dictasti iuuenalia carmina primus,
  adposui senis te duce quinque pedes. 30
Nec me Maeonio consurgere carmine nec me
  dicere magnorum passus es acta ducum.
Forsitan exiguas, aliquas tamen, arcus et ignes
  ingenii uires comminuere mei.
Namque ego dum canto tua regna tuaeque parentis, 35
  in nullum mea mens grande uacauit opus.
Nec satis hoc fuerat: stulto quoque carmine feci
  Artibus ut posses non rudis esse meis.
Pro quibus exilium misero est mihi reddita merces,
  id quoque in extremis et sine pace locis. 40
At non Chionides Eumolpus in Orphea talis,
  in Phryga nec Satyrum talis Olympus erat,
praemia nec Chiron ab Achille talia cepit,
  Pythagoraeque ferunt non nocuisse Numam.
Nomina neu referam longum collecta per aeuum, 45
  discipulo perii solus ab ipse meo.
Dum damus arma tibi, dum te, lasciue, docemus,
  haec te discipulo dona magister habet.
Scis tamen et liquido iuratus dicere possis
  non me legitimos sollicitasse toros. 50
Scripsimus haec illis quarum nec uitta pudicos
  contingit crines nec stola longa pedes.
Dic, precor, ecquando didicisti fallere nuptas
  et facere incertum per mea iussa genus?
An sit ab his omnis rigide submota libellis 55
  quam lex furtiuos arcet habere uiros?
Quid tamen hoc prodest, uetiti si lege seuera
  credor adulterii composuisse notas?
At tu—sic habeas ferientes cuncta sagittas,
  sic numquam rapido lampades igne uacent, 60
sic regat imperium terrasque coerceat omnis
  Caesar, ab Aenea est qui tibi fratre tuus—
effice sit nobis non inplacabilis ira
  meque loco plecti commodiore uelit.'
Haec ego uisus eram puero dixisse uolucri, 65
  hos uisus nobis ille dedisse sonos:
'Per mea tela, faces, et per mea tela, sagittas,
  per matrem iuro Caesareumque caput
nil nisi concessum nos te didicisse magistro
  Artibus et nullum crimen inesse tuis. 70
Vtque hoc, sic utinam defendere cetera possem!
  Scis aliud quod te laeserit esse magis.
Quidquid id est,—neque enim debet dolor ipse referri,
  nec potes a culpa dicere abesse tua—
tu licet erroris sub imagine crimen obumbres, 75
  non grauior merito iudicis ira fuit.
Vt tamen aspicerem consolarerque iacentem,
  lapsa per inmensas est mea penna uias.
Haec loca tum primum uidi cum matre rogante
  Phasias est telis fixa puella meis. 80
Quae nunc cur iterum post saecula longa reuisam
  tu facis, o castris miles amice meis.
Pone metus igitur: mitescet Caesaris ira
  et ueniet uotis mollior aura tuis.
Neue moram timeas, tempus quod quaerimus instat 85
  cunctaque laetitiae plena triumphus habet.
Dum domus et nati, dum mater Liuia gaudet,
  dum gaudes, patriae magne ducisque pater,
dum sibi gratatur populus totamque per Vrbem
  omnis odoratis ignibus ara calet, 90
dum faciles aditus praebet uenerabile templum,
  sperandum est nostras posse ualere preces.
Dixit et aut ille est tenues dilapsus in auras,
  coeperunt sensus aut uigilare mei.
Si dubitem faueas quin his, o Maxime, dictis, 95
  Memnonio cygnos esse colore putem.
Sed neque mutatur nigra pice lacteus umor,
  nec quod erat candens fit terebinthus ebur.
Conueniens animo genus est tibi; nobile namque
  pectus et Herculeae simplicitatis habes. 100
Liuor, iners uitium, mores non exit in altos
  utque latens ima uipera serpit humo.
Mens tua sublimis supra genus eminet ipsum
  grandius ingenio nec tibi nomen inest.
Ergo alii noceant miseris optentque timeri 105
  tinctaque mordaci spicula felle gerant.
At tua supplicibus domus est adsueta iuuandis,
  in quorum numero me, precor, esse uelis.